Finansal Okuryazarlıkta Terimler

1️⃣F/K (Fiyat/Kazanç) Nedir?

Şirketin son 12 aydaki kârının bugünkü piyasa değerine oranıdır.

2️⃣F/DD (Fiyat/Defter Değeri) Nedir?

Piyasada bilinen adı Piyasa Değeri/ Defter Değeri’dir. Şirketin piyasa değerinin öz sermayesine oranıdır. Defter değeri bugün şirketi kurmay kalksanız kaça mal olurun muhasebe değeridir. Bu rasyoya özellikle Özsermaye kârlılığı ile beraber bakılması doğrudur. Örneğin, şirket F/DD olarak çok ucuz (0.7 gb) olabilir. Ama sermaye kârlılığı da çok düşük ve düzelmeyecekse, şirketin ucuz olmasının doğru olduğunu gösterir. Ama getirisi, yani kârlılığı yükselecekse, o zaman cazip olabilir.

3️⃣ Net Kâr Marjı Nedir?

Net kâr’ın net satışlara oranıdır. Bu rayoya bakarken , pazar payı yüksek ve satışları iyi şirketlerin daha fazla üzerinde durmanız daha sağlıklı olur.

4️⃣ Öz Sermaye Kârlılığı Nedir?

Son 12 aylık kârının sermayeye oranıdır. Genelde finansta kural, şirketin uzun vadeli sermayeye getirisinin en az sermaye maliyeti kadar olmasıdır. Ne kadar yüksek olursa şirketi(F/DD) bazında primi o kadar yüksek olur.

5️⃣ Net Borç Nedir?

Kısa ve uzun vadeli finansal borçlardan hazır değerler ve menkul kıymetler çıkarılarak bulunuyor.

6️⃣ Takas Saklama Oranı Nedir?

Borsada kote olan hisselerin toplam şirket hisselerine oranıdır. Hissenin derinliğini gösteren bir rasyo, bu rasyoya özellikle günlük hacim ile beraber bakarsanız şirket hisselerinin de ne kadar çok el değiştirdiğini görebilirsiniz. Belli bir hacim gereklidir, ama çok el değiştiren hisselerin de dalgalanma riski yüksek olur.

7️⃣ FAVÖK Nedir?

Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr anlamına gelmektedir. Bir işletmenin çekirdek faaliyetlerinin değerlendirilmesinde önemli bir ölçüttür.

8️⃣ Öz Sermaye/ Öz Kaynak Nedir?

Faaliyet finansmanında kullanılan kaynakların ne kadarının şirketin kendine ait olduğunun göstergesidir. Özsermayenin büyüklüğü şirketin sahiplerinin sermayesi ile kurulduğunun, borçlardan kurulmadığının en önemli göstergesidir.

9️⃣ Aktif Karlılık Nedir?

Aktif kârlılık oranı şirket varlıklarının kâr yaratmada ne kadar etkin olduğunu gösterir. Bu hesaplamanın sonunda çıkan sayı ne kadar büyükse şirketin varlıklarının kâr yaratma konusunda o kadar başarılı olduğu düşünülür.

🔟 Açığa Satış Nedir?

Gerçekte sahip olmadığınız bir hisse senedini satmak anlamına gelir. Yatırımcı burada, açığa sattığı hisse senedinin fiyatının düşmesini beklemektedir. Açığa satış yoluyla, değeri düşecek olan hisse senetlerinden kazanç elde etmek mümkündür.

1️⃣1️⃣ Viop Nedir?

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası, piyasa finansal enstrümanlarına daha az miktarlarla kaldıraç sisteminden faydalanarak yatırım fırsatı sunan ve risk yönetimi sağlayan vadeli bir piyasadır. Kaldıraç sistemi ise yüksek kazanç avantajı kadar aynı oranda da kayıp riski içerir.

1️⃣2️⃣ Net Satış Nedir?

Şirketin belirli bir dönem içerisinde elde ettiği hasılatı gösterir. En önemli performans ölçütlerinden biri satışlardır. Özellikle yurtiçinde ekonomik durgunluğun olduğu ve döviz kurunun yüksek seyrettiği dönemlerde yurtdışı satış oranı yüksek olan şirketler ön plana çıkar.

1️⃣3️⃣ Net Faaliyet Kârı Nedir?

Şirketin brüt kârından faaliyet giderlerinin çıkarılmasıyla elde edilen kâr rakamıdır. En önemli performans ölçütlerinden biridir ve şirketin sadece faaliyetleri dolayısıyla elde ettiği kârı gösterir.

1️⃣4️⃣ Lot Nedir?

Temel anlamda karşılığı pay olan lot, farklı birimleri ifade eder. Tam anlamıyla hisse payını ifade eden kavramdır. Yani 1 lot 1 hisse senedi demektir.

1️⃣5️⃣ Spekülasyon Nedir?

Herhangi bir varlığın düşük bir fiyattan alınarak daha yüksek bir fiyata satılmasıdır. Varlıklar, menkul kıymet, gayrimenkul, makine ve teçhizatlar, patentler vb. alım-satıma tabi değerlerin tamamı spekülasyona konu olabilir. Spekülasyonun, normal bir ticari faaliyetten farkı, geleceğe ilişkin beklentilerin alınıp-satılması, speküle edilmesidir. Esas faaliyet alanında stoklarını çeviren bir kişi ya da kurumun faaliyeti spekülasyon değildir.

1️⃣6️⃣ Volatilite(Oynaklık) Nedir?

Piyasa içerisinde yer alan belirli bir ürünün zamanla farklı fiyat dengelerine sahip olmasıdır.

1️⃣7️⃣ Kredili İşlem Nedir?

BIST tarafından işleme konulan hisse senetlerinden daha fazla alım yapılmasına olanak tanır. Tüm bu alımlar, kredili menkul kıymet işlemleri olarak adlandırılır. Açığa satış ve ödünç işlemleri ile hisse senedi alımları da bu kategoride yer alır.

1️⃣8️⃣ Bono Nedir?

Bir kurum ya da şirketin yatırımcılardan aldığı borcu gösteren bir çeşit belgedir. Alınan borç paranın sözleşmede belirtilen vadenin sonunda bono faiz oranı hesaplanarak söz konusu miktar yatırımcıya geri ödenir. 2 aydan fazla, 12 aydan az olacak şekilde belirlenir.

1️⃣9️⃣ Tahvil Nedir?

Bu finansal araç sayesinde yatırımcılar, şirketlerin finansal ihtiyaçlarını karşılayabilir. Tahvilde sabit faiz oranı ile borç verilir. Bononun aksine tahvil 1 yıldan fazla olacak

2️⃣0️⃣Bedelli Sermaye Artırımı Nedir?

Şirketin dış kaynaklar karşılığında (bedel) hisse senedi dağıtarak sermayeyi artırması işlemidir. Bedelli sermaye artırımında şirketin kasasına ek para girer. Mevcut ortaklar isterlerse rüçhan haklarını kullanarak yeni hisselerden satın alabilirler. Sermaye artırımına katılmayan ortakların şirket sermayesindeki payları doğal olarak azalacaktır. Bedelli sermaye artırımına katılmak istemeyen yatırımcı, bedelli tarihi öncesinde elindeki hissesini satabilir.

2️⃣1️⃣Bedelsiz Sermaye Artırımı Nedir?

Bedelsiz sermaye artırımı, şirketin özsermaye kalemi altında birikmiş kaynaklar ( buna dönem kârı da “bedelsiz temettü” dahil edilebilir) kullanılarak ödenmiş sermayesini artırması işlemidir. Bu işleme “hisse bölünmesi” de denir. Yatırımcının elindeki hisse sayısı artar, ancak artırım oranına göre hisse fiyatı ayarlandığında elindeki hisse değerinde değişiklik olmaz.

2️⃣2️⃣ Ayı Piyasası (Bearish Market) Nedir?

Piyasalarda genel anlamda düşüş eğiliminin baskın olduğu zaman periyodlarını ifade eder.

2️⃣3️⃣Boğa Piyasası (Bullish Market) Nedir?

Piyasalarda genel anlamda çıkış eğiliminin baskın olduğu zaman periyodlarını ifade eder.

2️⃣4️⃣ Temel analiz Nedir?

Ekonomik ve politik verilerin analizi yardımı ile finansal ürün- lerin gelecekte nasıl hareket edeceği konusunda tahminlerde bulunabilmeyi sağlayan analiz türüdür.

2️⃣5️⃣ Teknik Analiz Nedir?

 Geçmiş fiyat hareketlerinin grafikler, fiyat trendleri ve hacim göstergeleri yardımı ile analiz edilip, gelecek dönemde nasıl hareket ede- ceği konusunda tahminlerde bulunabilmeyi sağlayan analiz türüdür.

2️⃣6️⃣ Limit Emri Nedir?

Piyasada oluşmamış belli bir fiyattan alış veya yine henüz piyasada oluşmamış belirli bir fiyattan satış yapmak için piyasaya bırakılan emir türüdür.

2️⃣7️⃣ Marj Çağrısı (Margin Call) Nedir?

Yatırımcı aleyhine yönelmiş piyasada daha önceden açılmış pozisyonların açık taşınabilmesi için oluşmuş marj farklarının aracı kurum tarafından müşteriden talep edilmesi durumudur. Müşteri gereken marj farkını hesaba yatırarak pozisyonunu koruyabilir veya pozisyon azaltarak talep edilen miktarı düşürebilir.

2️⃣8️⃣ Devre Kesici Nedir?

Yatırımcıların belirlenen sınırları aşan fiyat dalgalanmalarından negatif etkilenmemesi için piyasaya rahatlama imkanı sağlayan bir sigorta sistemidir. Devre kesici sistemi işlemleri geçici olarak durdurarak yatırımcılara piyasayı anlama fırsatı verir ve doğru bilgiye erişebilmeleri için zaman tanır.

2️⃣9️⃣ Model Portföy Nedir?

Aracı kurumların yatırımcılar adına araştırma yapması ve Borsa İstanbul’da işlem gören hisselerin BIST100 endeks getirisi baz alınarak yüksek getiri sağlama amacıyla oluşturulur.

3️⃣0️⃣Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi Nedir?

SPK’nın ilgili kararları uyarınca, borsamız pay piyasasında işlem gören paylarda işlemlerin adil ve dürüst bir şekilde gerçekleşmesinin sağlanması ve yatırımcıların aşırı oynaklığın (volatilitenin) getirdiği risklerden korunmaları amacıyla uygulanmaktadır.

3️⃣1️⃣Aracı Kurum Nedir?

Sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak üzere yetkilendirilmiş bankalar veya şirketlerdir. Faaliyetlerinden ilki, sermaye piyasası araçlarının ihraç ve halka arz yoluyla satılmasıdır. Diğer görevi, daha önce ihraç edilmiş olan sermaye piyasası araçlarının alım ve satım işlemlerini yönetmektir.

3️⃣2️⃣ Arbitraj Nedir?

Kısaca arbitraj, farklı piyasalarda işlem gören aynı menkul kıymetin, paranın veya değerli madenin fiyatının farklı olması durumunda eş zamanlı olarak düşük fiyatlı piyasadan alınıp yüksek fiyatlı piyasada satılarak risksiz kar elde etmektir.

3️⃣3️⃣ Kaldıraçlı İşlem Nedir?

Finans terminolojisinde daha küçük bir tutarla, daha fazla yatırım yapmayı sağlayan mekanizmaya kaldıraç veya leverage adı verilir. Finansal işlemlerde sıkça rastlanan kaldıraç uygulaması bir yatırımın getirisini maksimize etmek amacıyla özkaynak yerine borçla finanse edilmesi anlamına gelir.

3️⃣4️⃣ Finansal Özgürlük Nedir?

Arzuladığımız yaşam tarzını yakalayacak ve bunu daimi olarak sürdürecek yeteneğe sahip olmaktır.

3️⃣5️⃣ Bid Nedir?

Bir hisse için ödemeye hazır olduğunuz teklif tutarını ifade eder.

3️⃣6️⃣Günlük Emir Nedir?

Sadece işlem gününün sonuna kadar geçerli olan emirler, “günlük emir” olarak adlandırılır. Bu emirler, piyasa kapanana kadar eşleşme sağlanmazsa, sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir.

3️⃣7️⃣ Kâr Marjı Nedir?

Kâr marjı, bir şirketin kârının gelirine bölünmesiyle elde edilen orandır. Kâr marjı, satışlar ve giderler üzerinden belirlenir ve şirketin mali durumu hakkında genel bir bilgi verir.

3️⃣8️⃣Portföy Nedir?

Portföy, kapalı uçlu fonlar ve borsa yatırım fonları dahil olmak üzere; hisse senetleri, tahviller, nakit ve nakit benzerleri gibi finansal yatırımların bir koleksiyonudur. Portföy, bir kişi, bir finans kurumu veya bir yatırım firması tarafından oluşturulabilir.

3️⃣9️⃣ İlk Harka Arz Nedir?

İlk halka arz, özel bir şirketin hisselerini halkın satın alımına açarak, borsada işlem görmeye başlatması sürecini ifade eder.

4️⃣0️⃣ Broker Nedir?

Broker, başka bir taraf adına finansal işlemler düzenleyen ve yürüten bağımsız bir kişi veya şirkettir. Bunu, hisse senetleri, forex, gayrimenkul ve sigorta dahil olmak üzere bir dizi farklı varlık sınıfında yapabilirler. Yaptıkları bu işlemler üzerinden komisyon elde ederler.

4️⃣1️⃣ Dealer Nedir?

Dealer olarak adlandırılan hisse senedi satıcısı, hesapları için menkul kıymetler alıp satan bir finans uzmanıdır. Kendi adı ve hesapları adına bu işlemleri gerçekleştiren kişi veya kurumlar dealer olarak isimlendirilir.

4️⃣2️⃣Endeks Nedir?

Borsada işlem gören hisse senedi fiyat ve getirilerinin, bütünsel ve sektörel bazda performanslarının ölçülmesi amacıyla oluşturulan bir veridir. Borsa endeksleri, hisselerdeki fiyat hareketlerinden yola çıkılarak borsanın genel trendlerinin belirlenmesinde kullanılır.

4️⃣3️⃣ Birincil Piyasa Nedir?

Halka arz edilen şirketlerin alıcılarıyla doğrudan buluştuğu pazardır. İhraç edilen tahvil ve hisse senedi gibi menkul kıymetlerin, şirketler ya da devlet tarafından ilk elden alıcılara satıldığı piyasalardır.

4️⃣4️⃣İkincil Piyasa Nedir?

Birincil piyasada işlem gören menkul kıymetlerin alınıp satıldığı piyasalardır.

4️⃣5️⃣ Piyasa Değeri “PD” Nedir?

Bir şirketin dolaşımdaki hisse senedi sayısının (q), o şirketin hisse senetlerinin piyasada işlem gördüğü fiyat (P) ile çarpılması ile elde edilen değerdir.

4️⃣6️⃣Direnç Nedir?

Yükselen bir fiyat grafiğinde fiyatların geçmeyi zorlandığı/zorlanacağı seviyeye verilen isimdir.

4️⃣7️⃣ Elliot Dalgası Nedir?

Piyasanın kendini tekrar eden belirli bir döngü içerisinde hareket ettiğini iddia eden teori.

4️⃣8️⃣ Fibonacci Sayıları Nedir?

0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55 diye devam eden ve kendisinden önceki iki sayının toplamı şeklinde giden sayı serisi. Sayıların birbirleri arasındaki oranından yola çıkarak teknik analiz değerlendirmeleri oluşturulur.

4️⃣9️⃣FOMC Nedir?

ABD Merkez Bankası (FED) tarafından faiz oranları gibi araçlar vasıtası ile uygulanmak üzere para politikalarını belirleyen komiteye verilen isimdir.

5️⃣0️⃣ Şartlı Sermaye Arttırımı Nedir?

Şirketin sermaye ihtiyacını hızlı ve kolay bir şekilde karşılamasını sağlayan önemli bir arttırım türüdür ve şirketlerin dinamik ticaret hayatına adaptasyonunu sağlama yönünde önemli bir düzenlenmedir. Sermayenin daha esnek ve efektif şekilde kullanılması konusunda kolaylıklar sağlar.

5️⃣1️⃣ Hisse Geri Alımı Nedir?

Bir şirketin açık piyasada bulunan mevcut hisse sayısını azaltmak için kendi hisse senedini satın almasıdır. Şirketler, mevcut hisse sayısını azaltarak kalan hisse senetlerinin değerini yükseltmeyi amaçlamaktadır.

5️⃣2️⃣ Resesyon Nedir?

Bir ülkenin ekonomik faaliyetlerinde en az altı ay süre ile gerileme yaşanması nedeniyle reel gayri safi yurtiçi hasılanın düşmesi, ekonomik faaliyetlerin duraksaması, negatif anlamda istikrarlı bir konjonktür dalgasında doruğu izleyen reel ekonomik faaliyet düzeyinde ılımlı daralma aşamasıdır.

5️⃣3️⃣Stagflasyon Nedir?

Bu durumda ekonomideki işsizlik oranı artarken fiyatlar da hızla artmaktadır. Enflasyon artışına bağlı olarak büyümenin düşmesi beraberinde bazı problemleri getirir. Büyüme rakamlarının düşmesi pek çok firmanın ihracat yapamamasına neden olarak konkordato ve iflaslara da neden olur.